Fastfood heeft een enorme wereldwijde impact. Maar de landbouwketens die het bevoorraden, zijn verrassend kwetsbaar.
Wanneer een plotselinge verschuiving de landbouwmarkten raakt, kan een basisgewas razendsnel uitgroeien tot een economische nachtmerrie van formaat.
Bergen aardappelen
Een massaal overschot drukt hard op aardappeltelers in Noord-Europa en sleurt de marktprijzen naar een dieptepunt. Uit het Belgische Walhain komen berichten over historische overschotten van aardappelen bestemd voor de productie van friet.
In mei stortte boer Kris D’haeyere zijn volledige oogst gewoon terug op het veld. Het was simpelweg de goedkoopste manier om af te raken van een gigantische berg aardappelen van vijf meter hoog.
De crisis heeft veel telers in een toestand van diepe wanhoop gebracht. „Het is slecht, natuurlijk, maar zo gaat dat nu eenmaal. Ik denk dat de goede tijden voorbij zijn,” zei D’haeyere aan journalisten.
De pijn reikt bovendien ver buiten de Belgische grenzen. Begin dit jaar deelden wanhopige Duitse boeren vier miljoen kilogram aardappelen gratis uit aan Berlijnse inwoners — louter om te vermijden dat ze weggegooid zouden worden.
Wereldwijde overschotten stapelen zich op
Het probleem heeft diepe wortels. Volgens het analysebureau DSA Market Intelligence had zich eind 2025 in België, Frankrijk, Duitsland en Nederland een gigantisch overschot van 3,3 miljoen ton fritesaardappelen opgebouwd.
Sindsdien is het aanbod alleen maar verder gegroeid. Een combinatie van recordoogsten, nieuwe Amerikaanse invoertarieven en dalende restaurantbezoeken heeft deze neergang in gang gezet.
Geopolitieke spanningen hebben de situatie nog verder verergerd. De oorlog in Iran leidde tot een blokkade van de Straat van Hormuz, waardoor energie, transport en meststoffen voor Europese boeren aanzienlijk duurder werden.
Druk op de hele markt
Buurlanden ondervinden eveneens de gevolgen. Carl D. Heiselberg, voorzitter van de brancheorganisatie Danish Potatoes, gaf aan dat lokale telers geconfronteerd worden met zware concurrentie van de snel groeiende markten in India en China.
Heiselberg legde uit dat Europese overproductie producenten dwingt om consumptieaardappelen te verkopen als goedkoop zetmeel. „Als er in Europa overproductie is, worden consumptieaardappelen als zetmeel verkocht, wat in Denemarken niet mogelijk is,” zei hij. En hij voegde eraan toe: „Dat is wat ons op korte termijn problemen bezorgt.”
De voorzitter wees er ook op dat buitenlandse concurrenten opereren onder beduidend soepelere regelgeving. „Als iemand daar besluit aardappelen te telen, doet hij dat gewoon. Wij vechten voor vergunningen, terwijl zij er rechtstreeks toe worden aangespoord,” aldus Heiselberg.
Ondanks de landbouwchaos merken consumenten in de supermarkt nauwelijks enig verschil. Het overschot heeft uitsluitend betrekking op de productie van diepgevroren friet, terwijl de prijzen van gewone consumptieaardappelen stabiel blijven.
